چنان كه مشروحا گفته شد حقيقت نسبى به اين معنى كه به معناى حقيقت احتمالى است ، در برخى از علوم قابل قبول است . ج . نظريهء نسبى كه در بالا بيان شد مربوط به نسبيت حقايق ذهنى بود و اين مسأله است كه در فلسفه طرح مىشود . برخى از دانشمندان فيزيك و رياضى ، واقعيتها و پديده‌هاى فيزيكى را نسبى مىدانند و البته اين نسبيت فيزيكى ربطى به نسبيت فلسفى كه در بالا بيان شد ندارد . [ عقايد و آراء ] حالا خوب است به بيان مختصرى از سير عقايد و آراء از دورهء يونان باستان تا عصر حاضر در اين مسأله بپردازيم و البته نظرى به عقايد فلاسفهء هند و چين كه مقارن با دورهء يونانيان قديم افكارى شبيه به افكار آنها داشته‌اند نداريم . پيدايش سوفيسم در يونان در حدود قرن پنجم قبل از ميلاد در يونان قديم كه در آن وقت داراى تمدنى عالى بود و فلاسفه و دانشمندان بزرگى در آن سرزمين ظهور كرده بودند و مكاتب فلسفى گوناگونى را به وجود آورده بودند ، به واسطهء حوادث چندى - كه از آن جمله است بروز عقايد و آراء گوناگون و متضاد در مسائل فلسفى و پيدايش نظريه‌هاى مختلف دربارهء توجيه جهان - عده‌اى از دانشمندان يكباره حيرت زده شدند و تمام ادراكات و آراء عقايد بشرى حتى بديهيات اوليه را باطل و خيال محض دانستند و هيچ ارزشى براى هيچ فكر و هيچ ادراكى قائل نشده جهان معلومات را هيچ در هيچ دانستند و به اين ترتيب مكتب سفسطه ( سوفيسم ) پديد آمد . ولى در مقابل اين عده ، سقراطيون و بالاخص ارسطو قيام كردند ، راههاى مغلطهء آنان را باز و ارزش معلومات را تثبيت نمودند و ثابت كردند كه جهان معلومات هيچ در هيچ نيست و انسان نيرويى دارد كه مىتواند اشياء را آنطور كه در واقع و نفس الامر هستند در يابد و اگر انسان فكر خود را راست و درست راه ببرد مىتواند به ادراك واقع و نفس الامر نائل شود .